FAEDAH PERJALANAN ILMIAH IMAM SYAFI'I

 Sumber : Nuaim Ishak Al Kutbi

FAEDAH PERJALANAN ILMIAH IMAM SYAFI'I

Kisah Imam al-Syafi‘i dan Perjalanan Menuntut Ilmu

Syeikh Abdul Aziz al-Syahawi memulakan pengajian dengan doa kepada seluruh hadirin yang hadir.

Beliau menyampaikan kisah seorang tokoh besar yang kehidupannya penuh dengan ilmu, kesungguhan dan mujahadah dalam menuntut ilmu, iaitu Imam al-Syafi‘i.

Antara guru awal Imam al-Syafi‘i ialah Muslim al-Zanji, seorang mufti di Makkah pada zamannya. Ketika Imam al-Syafi‘i masih berusia 11 tahun, Muslim al-Zanji melihat keistimewaan dan kecerdasan beliau lalu menyuruhnya menyambung pengajian kepada Imam Malik di Madinah al-Munawwarah.

Muslim al-Zanji menulis sepucuk surat untuk Imam Malik dan surat tersebut dibawa ke Madinah. Surat itu kemudiannya ditunjukkan kepada gabenor Madinah.

Gabenor berkata:

"Berjalan kaki dari Makkah ke Madinah lebih mudah bagiku daripada membawa surat ini untuk bertemu Imam Malik."

Namun begitu, surat tersebut akhirnya disampaikan kepada Imam Malik. Ketika sampai di rumah Imam Malik, pintu diketuk lalu dibuka oleh seorang jariah. Surat daripada Muslim al-Zanji itu dibaca oleh Imam Malik.

Daripada kisah ini kita dapat melihat bahawa perjalanan ilmu pada zaman dahulu sangat bergantung kepada hubungan antara guru, murid dan para ulama.

Imam Malik mempunyai firasat bahawa pemuda yang datang ini akan menjadi seorang ulama besar. Beliau bertanya:

"Siapakah kamu?"

Imam al-Syafi‘i menjawab:

"Aku Muhammad bin Idris."

Lalu Imam Malik berpesan:

"Bertakwalah kepada Allah, jauhilah perkara-perkara haram, nescaya kamu akan menjadi seorang tokoh yang besar pada zaman kamu."

Imam al-Syafi‘i kemudiannya belajar bersama Imam Malik selama bertahun-tahun. Beliau terus menuntut ilmu sehingga mencapai usia sekitar 20 tahun, sebelum mengembara ke Iraq untuk menyambung perjalanan ilmunya.

-----------

Perjalanan Imam al-Syafi‘i ke Iraq

Apabila Imam al-Syafi‘i sampai di Iraq, beliau pergi ke masjid pada waktu petang untuk menunaikan solat.

Pada ketika itu, imam masjid melakukan kesilapan dalam solat. Imam tersebut berasa sangat malu lalu berkata:

"Aku telah solat di hadapan dua imam besar, tetapi aku tidak mampu menyamai mereka."

Dua imam besar yang dimaksudkan ialah:

Qadi Abu Yusuf

Imam Muhammad bin al-Hasan al-Syaibani

Kedua-duanya merupakan anak murid utama kepada Imam Abu Hanifah.

Dalam majlis tersebut, mereka membincangkan persoalan berkaitan perkara yang masuk dalam solat, antaranya berkaitan fardu dan sunat dalam solat, termasuk niat, takbiratul ihram dan sunat mengangkat kedua-dua tangan.

Orang yang hadir mengetahui bahawa jawapan Imam al-Syafi‘i menunjukkan beliau adalah seorang yang sangat alim.

Lalu Imam al-Syafi‘i dipertemukan dengan para ulama Iraq. Beliau berkata bahawa beliau telah menghafaz kitab al-Muwatta’ karya Imam Malik.

Untuk menguji keilmuannya, mereka memberikan sekitar 100 persoalan kepada Imam al-Syafi‘i. Semua persoalan tersebut dijawab dengan baik.

------------

Kisah Imam al-Syafi‘i dan Qadi Abu Yusuf

Selepas itu, Imam Muhammad bin al-Hasan al-Syaibani menjemput Imam al-Syafi‘i bertemu dengan Qadi Abu Yusuf.

Ketika masuk ke rumah Qadi Abu Yusuf, Imam al-Syafi‘i melihat rumah tersebut dihiasi dengan emas dan perhiasan.

Melihat keadaan itu, Imam al-Syafi‘i menangis.

Qadi Abu Yusuf bertanya:

"Mengapa kamu menangis?"

Imam al-Syafi‘i menjawab:

"Aku melihat perhiasan dan kemewahan ini."

Qadi Abu Yusuf berkata:

"Jangan risau, harta ini telah aku tunaikan zakatnya."

---

Perbezaan Ilmu Hijaz dan Iraq

Sebelum pertemuan tersebut, Imam al-Syafi‘i telah mempelajari dan menghafal jawapan-jawapan terhadap persoalan yang dikemukakan oleh Qadi Abu Yusuf.

Apabila majlis berlangsung, beberapa masalah agama dikemukakan dan Imam al-Syafi‘i memberikan jawapan berdasarkan ilmu yang dipelajarinya di Hijaz.

Namun Qadi Abu Yusuf berkata:

"Kami ahli Iraq mempunyai kaedah dan ilmu tersendiri. Pendekatan ahli Kufah berbeza dengan pendekatan ahli Hijaz."

Daripada kisah ini kita memahami bahawa para ulama mempunyai pelbagai pendekatan dalam memahami ilmu, tetapi semuanya bertujuan mencari kebenaran berdasarkan dalil dan kefahaman yang mereka peroleh.

Perjalanan Imam al-Syafi‘i menunjukkan bahawa kejayaan dalam ilmu bukan hanya bergantung kepada kecerdikan, tetapi memerlukan mujahadah, kesabaran, adab bersama guru dan perjalanan panjang dalam menuntut ilmu.

Nuaim Ishak